Για πολλές γυναίκες πρόκειται για ένα τακτικό ραντεβού, ένα ακόμη σύμπτωμα του γυναικείου σώματος, κάτι που απλά συμβαίνει. Για αρκετές ακόμη, μία όχι και τόσο ευχάριστη κατάσταση, και για άλλες πάλι, μία επιβεβαίωση της γονιμότητας τους.

Η περίοδος, ή αλλιώς έμμηνη ρύση, είναι κάτι πολύ περισσότερο, όμως. Είναι το ορατό αποτέλεσμα ενός σύνθετου βιολογικού μηχανισμού που λειτουργεί με εξαιρετική ακρίβεια. Κάθε μήνα, στο μέσο του κύκλου, το ωάριο που απελευθερώνεται κατά την ωορρηξία, προετοιμάζεται για γονιμοποίηση και πιθανή εγκυμοσύνη, κάτω από την επίδραση ορμονών, κυρίως των οιστρογόνων και της προγεστερόνης. Αν το ωάριο δε γονιμοποιηθεί και δεν προκύψει εγκυμοσύνη, τα επίπεδα αυτών των ορμονών πέφτουν απότομα. Η πτώση αυτή οδηγεί αλυσιδωτά στην αποβολή του ενδομητρίου, της λεπτής μεμβράνης που επενδύει το εσωτερικό της μήτρας, περιμένοντας το τελικό αποτέλεσμα της ωορρηξίας. Αυτή η αποκόλληση του ενδομητρίου εκδηλώνεται με τη μορφή ήπιας αιμορραγίας λίγων ημερών, η οποία στην ουσία περιέχει κύτταρα του ενδομητρίου από την επιφάνεια του, αφήνοντας άθικτα τα πιο βαθιά του στρώματα, για να αναγεννηθεί και πάλι στην αρχική του μορφή. Έτσι, η περίοδος σηματοδοτεί τη φυσιολογική κατάληξη ενός κύκλου χωρίς γονιμοποίηση.

Η εμφάνιση μίας τακτικής περιόδου στη γυναίκα αποτελεί μία ένδειξη ότι ο οργανισμός ακολουθεί ομαλά τις οδηγίες χρήσης του γεννητικού συστήματος και πιο συγκεκριμένα, της ωοθυλακιορρηξίας και απελευθέρωσης του ωαρίου. Είναι, στην ουσία, μια επιβεβαίωση ότι οι εγκεφαλικοί αδένες, ο υποθάλαμος και η υπόφυση επικοινωνούν με τις ωοθήκες και τη μήτρα συντονίζοντας ορμονικά τη λειτουργία της ωορρηξίας. Είναι όμως, και μία επιβεβαίωση ότι η ανατομία κόλπου και μήτρας είναι φυσιολογική, επιτρέποντας το ελεύθερο πέρασμα του ενδομητρίου από την έξοδο της μήτρας, και τελικά τον κόλπο, με τη μορφή της περιόδου, σε περίπτωση που δεν προέκυψε γονιμοποίηση.

Είναι το ορατό αποτέλεσμα ενός σύνθετου βιολογικού μηχανισμού που λειτουργεί με εξαιρετική ακρίβεια

Τι σημαίνει όμως σταθερή περίοδος; Στις περισσότερες γυναίκες η συχνότητα της περιόδου κυμαίνεται από 24 έως 35 ημέρες, με μικρές αποκλίσεις 1–2 ημερών από μήνα σε μήνα. Αυτή η τακτικότητα βοηθά και στον υπολογισμό της ωορρηξίας, των γόνιμων ημερών δηλαδή του κύκλου. Σε έναν σταθερό κύκλο, υπολογίζουμε ότι η ημέρα της ωορρηξίας συμβαίνει 14 ημέρες πριν την ημέρα που προβλέπεται η έναρξη της επόμενης περιόδου, χρήσιμη πληροφορία για το ζευγάρι που βρίσκεται σε προσπάθεια εγκυμοσύνης.

 Όταν όμως οι κύκλοι ξεπερνούν συστηματικά τις 35–40 ημέρες, ή γίνονται ακανόνιστοι, κρύβουν κάποια διαταραχή, συνήθως ορμονική. Από τις πιο συχνές αιτίες μεγάλων κύκλων είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, η εκδήλωση συχνών καθυστερήσεων μπορεί να είναι και μία ένδειξη πρόωρη ανεπάρκειας της λειτουργίας των ωοθηκών. Άρα, ο κύκλος είναι στην πραγματικότητα, ένας βιολογικός δείκτης υγείας του γεννητικού συστήματος. Όταν αλλάζει η συχνότητα του, η κανονικότητα του, σημαίνει πως χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Η ποσότητα του αίματος της περιόδου, επίσης έχει σημασία. Μία αυξημένη αιμορραγία μπορεί να οφείλεται σε καθαρά ορμονικές διαταραχές, όπως σε περιπτώσεις όπου το ενδομήτριο αναπτύσσεται έντονα, λόγω ανωορρηκτικών κύκλων. Μπορεί όμως να είναι εκδήλωση και κάποιας ανατομικής παθολογίας, όπως η παρουσία πολύποδα, ινομυωμάτων ή ενδομητρίωσης. Αντίστοιχα, η έντονα επώδυνη περίοδος, είναι μία άλλη εικόνα που απαιτεί την προσοχή μας, καθώς μπορεί να είναι και πάλι κάποια εκδήλωση δυσλειτουργίας του γεννητικού συστήματος. Ενώ σε νεαρές γυναίκες μπορεί να είναι αποδεκτή μέχρι κάποιο βάθμό, όταν ο πόνος της περιόδου είναι σοβαρός, επιδεινώνεται ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, πρέπει να αποκλείσουμε καταστάσεις όπως ενδομητρίωση, η παρουσία ινομυωμάτων ή ακόμη και ανατομικών ανωμαλιών της μήτρας.

Τέλος, ας δούμε και μια συναρπαστική εξέλιξη στο πεδίο της έρευνας της εμμήνου ρύσεως. Το ενδομήτριο, μέσα στο σύνολο των κυττάρων που το δημιουργούν και το υποστηρίζουν λειτουργικά, περιέχει άφθονα βλαστοκύτταρα με εντυπωσιακές αναγεννητικές ιδιότητες. Η πρόσβασή τους είναι σχετικά εύκολη και πολύ λιγότερο επεμβατική σε σύγκριση με άλλες πηγές βλαστοκυττάρων, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικά για την έρευνα. Ήδη μελετώνται σε εφαρμογές αναγεννητικής ιατρικής του πυελικού εδάφους, και κυρίως στην πρόληψη της πρόπτωσης λόγω μαιευτικών τραυματισμών, ενώ ερευνητικά πρωτόκολλα διερευνούν τη χρήση τους σε παθήσεις και άλλων οργάνων και συστημάτων.

Πιθανόν, πολύ σύντομα, θα μιλάμε για την αποθήκευση βλαστοκυττάρων του αίματος της περιόδου για θεραπευτικές παρεμβάσεις στο μέλλον, στο πλαίσιο της εξατομικευμένης ιατρικής. Τελικά, το αυτό που απορρίπτουμε κάθε μήνα, ίσως τελικά αποδειχθεί ένα πολύτιμο εργαλείο της μελλοντικής ιατρικής.

©2021, Nicholas Christoforidis, Fertility Matters
Reproduction without explicit permission is prohibited. All rights reserved.