Ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής σήμερα αφορά περιπτώσεις στις οποίες η χρήση φαρμάκων με στόχο να απελευθερώσουμε πολλά ωάρια μαζί, δε φαίνεται να αποδίδει. Ο τελικός αριθμός των ωαρίων που συλλέγονται παραμένει χαμηλός και ο προβληματισμός για τα επόμενα βήματα μεγαλώνει.
Αυτή η χαμηλή ανταπόκριση των ωοθηκών, όπως χαρακτηρίζεται στην ιατρική ορολογία, συνδέεται με μειωμένα αποθέματα σε ωάρια και εμφανίζεται συχνότερα με την πρόοδο της ηλικίας. Η πιθανότητα επιτυχίας της εξωσωματικής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον αριθμό των ώριμων ωαρίων που συλλέγουμε κατά την ωοληψία και τελικά από την πιθανότητα δημιουργίας τουλάχιστον μίας βλαστοκύστης με φυσιολογικό αριθμό χρωμοσωμάτων.
Διάφορες μέθοδοι έχουν χρησιμοποιηθεί με στόχο την αύξηση του αριθμού των ωαρίων στις περιπτώσεις αυτές, είτε αλλάζοντας τα πρωτόκολλα διέγερσης των ωοθηκών, είτε προσθέτοντας φάρμακα με στόχο την ενεργοποίηση ωοθυλακίων, ακόμη και με παρεμβάσεις στο μικροπεριβάλλον της ωοθήκης.
Πρόσφατη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας* ασχολήθηκε με την αποτελεσματικότητα των μεθόδων αυτών που χρησιμοποιούνται για να βελτιώσουμε τον αριθμό των ωαρίων που παίρνουμε. Αξιολόγησε τα δεδομένα που είναι διαθέσιμα μέχρι στιγμής, χωρίς ωστόσο να εντοπίσει κάποιο όφελος από τις στρατηγικές που περιγράφονται. Μόνη εξαίρεση η συλλογή ωαρίων από διαδοχικούς κύκλος και πολλαπλές ωοληψίες, μια αποδεδειγμένη στρατηγική στη διαχείριση αυτής της δύσκολης κατάστασης.
Συγκεκριμένα, οι ερευνητές διαπίστωσαν πως ούτε οι αυξημένες δοσολογίες φαρμάκων, ούτε η συμπληρωματική χρήση ανδρογόνων ορμονών, όπως η DHEA και η τεστοστερόνη βοήθησαν στον τελικό αριθμό ωαρίων κατά την ωοληψία, ενώ η στρατηγική της διπλής ωοληψίας στον ίδιο κύκλο, γνωστή και ως duo stimulation, αν και χρήσιμη στη συλλογή ωαρίων σε μικρότερο χρονικό διάστημα, δε φάνηκε να έχει κάποιο όφελος στο τελικό αποτέλεσμα.
Σημαντική, επίσης, και η διαπίστωση πως η ενδο-ωοθηκική έγχυση πλάσματος με ενίσχυση αιμοπεταλίων, γνωστή και ως αναζωογόνηση των ωοθηκών (PRP), δεν οδήγησε σε βελτίωση της λειτουργίας της ωοθήκης, ούτε και σε μεγαλύτερη πιθανότητα εγκυμοσύνης. Αν και ο αριθμός των ωαρίων κάποιες φορές βελτιωνόταν σε διαδοχικές ωοληψίες, η έρευνα απέδωσε τις μεταβολές αυτές σε πιθανές διακυμάνσεις από κύκλο σε κύκλο, ή ακόμη και στο ίδιο το ερέθισμα της ωοληψίας, ανεξάρτητα από όποιες άλλες συνοδευτικές πράξεις.
Η συλλογή ωαρίων από διαδοχικούς κύκλους με στόχο την άθροιση ικανοποιητικού αριθμού γονιμοποιημένων ωαρίων παραμένει η μόνη αποτελεσματική στρατηγική στην αντιμετώπιση των περιπτώσεων χαμηλών αποθεμάτων σε ωάρια, με μικρή αντίδραση στη φαρμακευτική διέγερση των ωοθηκών. Μέχρι στιγμής, η δημιουργία νέων ωαρίων, η κινητοποίηση αδρανών ωοθυλακίων και γενικότερα η προσπάθεια να αντιστρέψουμε την εξασθένηση των ωοθηκών παραμένει πεδίο έντονης ερευνητικής προσπάθειας, χωρίς όμως αποδεδειγμένα οφέλη από την εφαρμογή τους στην κλινική πράξη.
*Horton M, Beccar Varela J, Kopcow L. Possible therapeutic options for enhancing the number of oocytes in poor ovarian responders. Fertil Steril. 2026;126(2):230–236. doi:10.1016/j.fertnstert.2026.06.025.
