Από τις 12 Αυγούστου 2026, ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζονται, χρησιμοποιούνται και ανακυκλώνονται οι συσκευασίες τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλάζει σημαντικά, μία σημαντική εξέλιξη στο πλαίσιο προφύλαξης και προστασίας της αναπαραγωγικής υγείας
Ο νέος κανονισμός PPWR, από τα αρχικά των Packaging and Packaging Waste Regulation, αντικαθιστά το προηγούμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο και στόχο έχει να περιορίσει τα απορρίμματα που προκύπτουν από τις συσκευασίες, να αυξήσει την επαναχρησιμοποίηση τους και την ανακύκλωση τους. Ταυτόχρονα, στόχος είναι να μειωθεί και η παρουσία χημικών ουσιών που μπορεί να είναι επιβαρυντικές για την ανθρώπινη υγεία.
Αν και η εφαρμογή του νέου κανονισμού θα είναι σταδιακή για όσον αφορά την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση περιεχομένου, οι αυστηροί περιορισμοί για τη χρήση PFAS στις συσκευασίες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα βρίσκονται ήδη σε ισχύ.
Τα PFAS, υπερ- και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες, αποτελούν μια μεγάλη οικογένεια συνθετικών χημικών ενώσεων. Χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες επειδή μπορούν να κάνουν τα υλικά ανθεκτικά στο νερό, στο λάδι και στο λίπος. Γι’ αυτό και έχουν χρησιμοποιηθεί, μεταξύ άλλων, σε ορισμένες συσκευασίες delivery, χάρτινα περιτυλίγματα και σακούλες τροφίμων που απαιτούν αντοχή σε λιπαρές ουσίες. Ωστόσο, αυτές οι ικανότητες των PFAS να αντέχουν σε ένα πλήθος καταστάσεων έρχεται με ένα μεγάλο κόστος. Οι πιο πολλές PFAS είναι εξαιρετικά επίμονες χημικές ουσίες και αποδομούνται πολύ δύσκολα στο περιβάλλον, εξ ου και ο χαρακτηρισμός “παντοτινά χημικά”. Ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός επισημαίνει ότι η χρήση PFAS σε υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και ειδικότερα στην αναπαραγωγική.
Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται οι ενδείξεις που συνδέουν την έκθεση σε PFAS με διαταραχές της λειτουργίας τόσο του γυναικείου όσο και του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος. Τα PFAS έχουν δράση ενδοκρινικού διαταράκτη, με μελέτες να επιβεβαιώνουν την ικανότητα τους να προκαλούν οξειδωτικό στρες και φλεγμονές στα κύτταρα μας . Στο γυναικείο οργανισμό η έκθεση στα PFAS έχει συνδεθεί με προβλήματα ωορρηξίας και ωρίμανσης των ωαρίων, ενώ στους άνδρες περιγράφονται αρνητικές επιδράσεις στη σπερματογένεση και την ποιότητα του σπέρματος. Παράλληλα, αυξημένο είναι το επιστημονικό ενδιαφέρον των ερευνητών και για την επίδραση των PFAS στην εγκυμοσύνη, όπως και τη λειτουργία του πλακούντα.
Η σημασία του νέου κανονισμού αφορά μια ευρύτερη αλλαγή φιλοσοφίας. Η προστασία της αναπαραγωγικής μας υγείας, από ατομική υπόθεση μεταφέρεται σε επίπεδο σχεδιασμού προϊόντων και συσκευασιών, μία εξέλιξη που αφορά, τελικά, την προστασία της δημόσιας υγείας.
Πηγές
- Regulation (EU) 2025/40 of the European Parliament and of the Council on packaging and packaging waste.
- European Commission, Directorate-General for Environment. New EU rules on packaging enter into application, 11 August 2026.
- European Commission. FAQ on Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), updated August 2026.
